Tầm soát ung thư vú theo nguy cơ cá nhân: hiệu quả tương đương chụp nhũ ảnh hằng năm
Một nghiên cứu mới được công bố trực tuyến ngày 12/12/2025 trên tạp chí JAMA, và được Harvard Health Publishing giới thiệu lại ngày 20/1/2026 trong bài "Risk-based breast screenings as effective as annual mammograms", cho thấy: tầm soát ung thư vú được cá nhân hóa theo mức độ nguy cơ của từng người có thể mang lại hiệu quả tương đương với việc chụp nhũ ảnh (mammogram) mỗi năm cho tất cả phụ nữ.
Nghiên cứu được thực hiện như thế nào
Các nhà nghiên cứu đã thực hiện một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trên 28.372 phụ nữ trong độ tuổi 40-74 (tuổi trung bình 54), theo dõi trong khoảng 5 năm. Người tham gia được chia làm hai nhóm:
- Nhóm đối chứng: chụp nhũ ảnh mỗi năm như khuyến nghị tiêu chuẩn hiện hành.
- Nhóm can thiệp: được tầm soát theo lịch trình cá nhân hóa, xây dựng dựa trên điểm số nguy cơ tổng hợp từ nhiều yếu tố.
Điểm số nguy cơ dùng để quyết định lịch tầm soát cho nhóm can thiệp được tính dựa trên các yếu tố sau:
- Tuổi của người tham gia
- Tiền sử bệnh cá nhân
- Tiền sử ung thư vú trong gia đình
- Mật độ mô vú (breast density) đo được qua chẩn đoán hình ảnh
- Kết quả xét nghiệm gen (di truyền)
Những phụ nữ được xếp vào nhóm nguy cơ cao nhất, dựa trên điểm số này, còn được khuyến nghị chụp cộng hưởng từ (MRI) vú bổ sung như một phần của phác đồ tầm soát cá nhân hóa dành riêng cho họ.
Kết quả chính
So sánh giữa hai nhóm sau 5 năm theo dõi, các nhà nghiên cứu ghi nhận:
- Tỷ lệ phát hiện ung thư ở giai đoạn muộn là tương đương nhau giữa nhóm tầm soát theo nguy cơ cá nhân và nhóm chụp nhũ ảnh hằng năm.
- Tỷ lệ sinh thiết (biopsy) đối với các tổn thương nghi ngờ cũng tương đương giữa hai nhóm, dù nhóm tầm soát theo nguy cơ đã thực hiện ít lượt chụp nhũ ảnh hơn tổng thể so với nhóm chụp hằng năm.
Từ đó, nhóm nghiên cứu kết luận: việc sử dụng đánh giá nguy cơ cá nhân để điều chỉnh mức độ (tần suất, phương pháp bổ sung) của tầm soát ung thư vú có thể mang lại hiệu quả tương đương với việc chụp nhũ ảnh hằng năm cho tất cả mọi người, trong khi vẫn có thể giảm bớt số lần chụp không cần thiết ở nhóm phụ nữ có nguy cơ thấp hơn.
Ý nghĩa với người đọc
Kết quả này gợi ý một hướng tiếp cận tầm soát ung thư vú linh hoạt hơn trong tương lai: thay vì áp dụng cùng một lịch chụp nhũ ảnh cho mọi phụ nữ trong độ tuổi khuyến nghị, bác sĩ có thể dựa vào các yếu tố nguy cơ cá nhân (tuổi, tiền sử gia đình, mật độ mô vú, kết quả xét nghiệm gen) để quyết định tần suất chụp phù hợp, và chỉ định thêm MRI cho những người có nguy cơ cao.
Bài viết trên Harvard Health lưu ý đây là kết quả từ một nghiên cứu, chưa phải là khuyến nghị chính thức thay thế các hướng dẫn tầm soát hiện hành. Phụ nữ nên tiếp tục tuân theo lịch tầm soát ung thư vú đã được bác sĩ tư vấn, và nên trao đổi với bác sĩ về các yếu tố nguy cơ cá nhân của mình (tiền sử gia đình, mật độ mô vú, kết quả xét nghiệm gen nếu có) để được tư vấn lịch tầm soát phù hợp. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở vùng ngực (khối u, thay đổi hình dạng, tiết dịch núm vú...), cần đi khám bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá cụ thể, không tự chẩn đoán dựa trên thông tin tổng hợp này.
Nguồn: Harvard Health Publishing
