ADHD ở người lớn: sử dụng thuốc tăng mạnh nhưng phần lớn vẫn chưa được điều trị
Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) không chỉ là vấn đề của trẻ em. Theo một bài bình luận đăng trên tạp chí The Lancet Regional Health – Europe (lưu trữ trên PubMed Central, NIH), khoảng 3% người lớn và khoảng 8% trẻ em/thanh thiếu niên được chẩn đoán mắc ADHD. Bệnh có liên quan đến tuổi thọ trung bình thấp hơn từ 6-8 năm so với người không mắc bệnh, và gây gánh nặng kinh tế lên tới 18,67 tỷ euro mỗi năm tại các quốc gia có thu nhập cao.
Xu hướng dùng thuốc tăng mạnh trong hơn một thập kỷ
Nhóm tác giả (Nóra Bunford và Péter Nagy, công bố tháng 3/2026) phân tích dữ liệu sử dụng thuốc điều trị ADHD từ năm 2010 đến 2023 tại 5 quốc gia: Bỉ, Đức, Hà Lan, Tây Ban Nha và Anh, ở mọi nhóm tuổi từ 3 tuổi trở lên. Kết quả cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc ADHD nói chung đã tăng hơn gấp đôi tại Hà Lan và tăng gấp ba tại Anh trong giai đoạn này.
Xu hướng khác nhau theo nhóm tuổi và quốc gia:
- Ở trẻ em: tỷ lệ dùng thuốc tăng tại Bỉ và Anh, trong khi tại Hà Lan và Tây Ban Nha tỷ lệ tăng lên rồi sau đó giảm xuống
- Ở thanh thiếu niên và người lớn: tỷ lệ dùng thuốc tăng liên tục và nhất quán ở cả 5 quốc gia được nghiên cứu
Mức tăng mạnh nhất được ghi nhận ở nhóm người lớn từ 25 tuổi trở lên và ở nữ giới. Tại Anh, tỷ lệ bắt đầu dùng thuốc ở người lớn từ 25 tuổi tăng gấp 15 lần ở nam giới và gấp 20 lần ở nữ giới trong suốt giai đoạn nghiên cứu.
Khoảng trống điều trị vẫn còn rất lớn
Dù số người dùng thuốc tăng mạnh, phần lớn người được chẩn đoán ADHD vẫn không được điều trị bằng thuốc: tại quốc gia có tỷ lệ điều trị cao nhất trong nghiên cứu, vẫn có tới 80,5% người được chẩn đoán không dùng thuốc; tại quốc gia có tỷ lệ điều trị thấp nhất, con số này lên tới 95,1%.
Việc duy trì điều trị cũng là một vấn đề lớn. Chỉ sau 1 năm bắt đầu dùng thuốc, tỷ lệ bệnh nhân còn tiếp tục điều trị (tính theo định nghĩa "khoảng thời gian ân hạn" 30 ngày giữa các lần mua thuốc) chỉ còn 15-44%; nếu tính theo khoảng ân hạn 90 ngày, tỷ lệ này là 33-57%. Sau 2 năm, tỷ lệ bệnh nhân còn duy trì điều trị chỉ còn 8-30%.
Sự chênh lệch giữa hai giới cũng vẫn tồn tại: tỷ lệ bắt đầu dùng thuốc mới ở nam giới vẫn cao gấp khoảng 3 lần so với nữ giới, dù nữ giới khi đã bắt đầu điều trị thường có nhiều bệnh đi kèm và dùng nhiều loại thuốc phối hợp hơn.
Vì sao khoảng trống điều trị vẫn tồn tại
Theo nhóm tác giả, các rào cản đến từ nhiều cấp độ: ở cấp độ cá nhân (niềm tin về bệnh, mức độ hiểu biết về sức khỏe), cấp độ quan hệ xã hội (thiếu hỗ trợ từ gia đình, bạn bè), cấp độ cộng đồng (kỳ thị, nghèo đói, chuẩn mực văn hóa), và rào cản từ hệ thống y tế (thiếu bác sĩ được đào tạo chuyên sâu, các quy trình chăm sóc còn rời rạc, thiếu kết nối giữa các chuyên khoa).
Đây là thông tin khoa học tổng hợp mang tính tham khảo chung, không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Nếu bạn hoặc người thân nghi ngờ có các dấu hiệu của ADHD ở tuổi trưởng thành, nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá và tư vấn phù hợp.
Source: The Lancet Regional Health – Europe (qua PubMed Central, NIH)
