Thực phẩm bổ sung AREDS2 làm chậm tiến triển thoái hóa điểm vàng thể khô giai đoạn muộn
Thoái hóa điểm vàng tuổi già (AMD) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực trung tâm ở người lớn tuổi. Bệnh có hai thể, trong đó thể "khô" (thể teo) tiến triển chậm nhưng khi bước vào giai đoạn muộn gọi là teo địa lý (geographic atrophy) thì có thể đe dọa nghiêm trọng đến thị lực và hiện có rất ít lựa chọn điều trị. Một phân tích mới từ Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI), thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), công bố ngày 16/07/2024, mang đến tin đáng chú ý: công thức thực phẩm bổ sung AREDS2 có thể làm chậm tiến triển của bệnh ngay cả khi đã ở giai đoạn muộn này.
Phát hiện mới có ý nghĩa gì
Trước đây, các thực phẩm bổ sung theo công thức AREDS được biết đến với khả năng làm chậm AMD ở giai đoạn sớm. Phân tích mới này lần đầu tiên cho thấy công thức AREDS2 vẫn có ích ngay cả khi bệnh đã tiến tới teo địa lý - giai đoạn muộn của thể khô. Đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy việc bổ sung có lợi ở giai đoạn muộn, chứ không chỉ giai đoạn sớm.
Cần hiểu rõ: lợi ích ở đây là làm chậm tốc độ tiến triển của tổn thương, giúp giữ được thị lực trung tâm sắc nét lâu hơn, chứ không phải hồi phục hay lấy lại phần thị lực đã mất. Đây không phải là cách chữa dứt điểm AMD.
Công thức AREDS2 gồm những gì
Công thức AREDS2 được nghiên cứu bao gồm các thành phần sau:
- Lutein và zeaxanthin (thay thế cho beta-caroten trong công thức AREDS gốc)
- Vitamin C
- Vitamin E
- Kẽm
- Đồng
Một điểm quan trọng về mặt an toàn: beta-caroten đã bị loại khỏi công thức vì có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư phổi ở những người đang hút thuốc hoặc từng hút thuốc. Công thức AREDS2 sử dụng lutein và zeaxanthin được xem là lựa chọn an toàn hơn, đồng thời vẫn hiệu quả trong việc làm chậm tiến triển AMD.
Kết quả cụ thể từ phân tích
Các nhà nghiên cứu phân tích lại dữ liệu từ hai thử nghiệm lớn là AREDS và AREDS2. Kết quả khác nhau tùy vào vị trí của vùng teo địa lý so với hố trung tâm (fovea) - điểm nằm giữa võng mạc, chịu trách nhiệm cho thị lực trung tâm sắc nét nhất:
- Ở những người có vùng teo địa lý phát triển ở vị trí xa khỏi hố trung tâm - chiếm đa số các trường hợp - việc bổ sung làm chậm tốc độ lan của vùng teo về phía fovea khoảng 55% trong thời gian theo dõi trung bình khoảng 3 năm. Nói cách khác, người bệnh giữ được thị lực trung tâm sắc nét lâu hơn.
- Với những người mà vùng teo địa lý đã lan tới ngay hố trung tâm (fovea) từ đầu, việc bổ sung mang lại lợi ích rất ít.
Quy mô nghiên cứu
Phân tích dựa trên dữ liệu từ hai nguồn:
- Dữ liệu AREDS: gồm 318 người (tương ứng 392 mắt)
- Dữ liệu AREDS2: gồm 891 người (tương ứng 1.210 mắt) có teo địa lý
Thời gian theo dõi trung bình khoảng 3 năm ở cả hai nhóm.
Vì sao phát hiện này quan trọng
Teo địa lý là thể AMD khô đã tiến triển, đe dọa thị lực và hiện có rất ít lựa chọn điều trị. Trong bối cảnh đó, việc một loại thực phẩm bổ sung đường uống, chi phí thấp, có thể mang lại lợi ích ngay ở giai đoạn muộn là một kết quả có ý nghĩa lâm sàng đáng kể. Nó mở ra thêm một công cụ đơn giản, dễ tiếp cận để giúp người bệnh giữ được thị lực trung tâm lâu hơn.
Những điều cần lưu ý
Dù kết quả này khả quan, người đọc cần ghi nhớ vài điểm quan trọng:
- Thực phẩm bổ sung chỉ giúp làm chậm tiến triển, không hồi phục thị lực đã mất và không chữa khỏi bệnh.
- Bổ sung không thay thế cho việc khám mắt định kỳ và theo dõi chuyên khoa. Việc phát hiện, đánh giá đúng giai đoạn bệnh cần được thực hiện bởi bác sĩ nhãn khoa.
- Nếu bạn đang hút thuốc hoặc từng hút thuốc, càng cần lưu ý tránh các công thức chứa beta-caroten và nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại bổ sung nào.
- Không phải ai bị AMD cũng có lợi ích như nhau; lợi ích phụ thuộc vào vị trí và giai đoạn tổn thương.
Nếu bạn hoặc người thân được chẩn đoán AMD, hãy trao đổi với bác sĩ nhãn khoa để được tư vấn xem công thức AREDS2 có phù hợp với tình trạng cụ thể của mình hay không, cũng như xây dựng kế hoạch theo dõi mắt định kỳ. Thông tin trong bài chỉ mang tính tổng hợp khoa học chung, không thay thế cho tư vấn và chẩn đoán y tế cá nhân.
Nguồn: National Eye Institute (NEI), NIH - "Supplements slow disease progression during late stage of 'dry' age-related macular degeneration" (16/07/2024). Link: https://www.nei.nih.gov/research-and-training/research-news/supplements-slow-disease-progression-during-late-stage-dry-age-related-macular-degeneration
Nguồn: National Eye Institute (NIH)
