Đục thủy tinh thể (cataract) là tình trạng thủy tinh thể - bộ phận trong suốt của mắt có chức năng hội tụ ánh sáng lên võng mạc - bị mờ đục dần theo thời gian. Người mắc đục thủy tinh thể nhìn sự vật giống như đang nhìn qua một lớp kính phủ sương hoặc ám khói. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây giảm thị lực ở người lớn tuổi, và cũng là bệnh lý mắt có thể điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật.
Theo Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI) và Mayo Clinic, nguyên nhân phổ biến nhất là quá trình lão hóa tự nhiên: từ khoảng tuổi 40, các protein cấu tạo nên thủy tinh thể bắt đầu phân hủy và kết dính lại với nhau, khiến thủy tinh thể dần mất độ trong suốt - đây là lý do phần lớn người mắc đục thủy tinh thể ở độ tuổi từ 60 trở lên. Ngoài lão hóa, đục thủy tinh thể còn có thể xuất phát từ:
Ở giai đoạn sớm, đục thủy tinh thể thường chưa gây triệu chứng rõ rệt. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp đầy đủ các biểu hiện sau:
Triệu chứng thường xuất hiện ở cả hai mắt, tiến triển từ từ theo thời gian và nhìn chung không gây đau.
Để xác định có bị đục thủy tinh thể hay không, bác sĩ nhãn khoa sẽ khai thác bệnh sử, hỏi về triệu chứng và thực hiện khám mắt toàn diện, thường bao gồm đo thị lực và khám đáy mắt sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử để quan sát rõ thủy tinh thể. NEI khuyến nghị người từ 60 tuổi trở lên nên khám mắt định kỳ mỗi 1-2 năm để phát hiện sớm đục thủy tinh thể cũng như các bệnh lý mắt khác có thể chưa biểu hiện triệu chứng.
Khi cataract còn nhẹ, thị lực có thể được cải thiện tạm thời bằng các biện pháp không phẫu thuật:
Khi đục thủy tinh thể ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày như lái xe, đọc sách hay làm việc, và các biện pháp trên không còn đủ hiệu quả, phẫu thuật là phương pháp điều trị duy nhất thực sự giải quyết vấn đề. Phẫu thuật thay thủy tinh thể là lấy bỏ phần thủy tinh thể bị đục và thay bằng một thủy tinh thể nhân tạo (intraocular lens - IOL). Đây là một trong những phẫu thuật phổ biến, an toàn và có tỷ lệ thành công cao nhất hiện nay trong y khoa; theo NEI, khoảng 9 trong 10 người được phẫu thuật có thị lực cải thiện rõ rệt sau mổ.
Đục thủy tinh thể là bệnh lý tiến triển chậm nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống nếu không được theo dõi và can thiệp đúng lúc. Người có các dấu hiệu như nhìn mờ, chói sáng bất thường hoặc khó nhìn ban đêm nên đi khám chuyên khoa mắt để được đánh giá và tư vấn hướng xử trí phù hợp.
Nguồn: NIH/National Eye Institute - "Cataracts" (nei.nih.gov); Mayo Clinic - "Cataracts" (mayoclinic.org)
