Tăng nhãn áp (Glaucoma): "kẻ trộm thị lực thầm lặng" — nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị
Tăng nhãn áp (glaucoma, còn gọi là glôcôm hay cườm nước) là một nhóm bệnh lý gây tổn thương dây thần kinh thị giác, và hiện là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không thể hồi phục trên toàn thế giới. Theo Mayo Clinic, bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng, khiến người bệnh chỉ phát hiện khi thị lực đã tổn thương đáng kể — vì vậy glaucoma còn được gọi là "kẻ trộm thị lực thầm lặng."
Hai dạng chính của bệnh
Glaucoma góc mở (open-angle glaucoma) là dạng phổ biến nhất, chiếm ít nhất 90% tổng số ca bệnh. Bệnh xảy ra khi các kênh thoát dịch trong mắt bị tắc nghẽn từ từ, khiến áp lực trong mắt tăng dần theo thời gian. Góc giữa mống mắt và giác mạc vẫn mở rộng bình thường, bệnh tiến triển chậm, kéo dài suốt đời, và tổn thương thường không được nhận ra cho đến khi đã ở giai đoạn muộn.
Glaucoma góc đóng (angle-closure glaucoma) ít gặp hơn nhưng nguy hiểm hơn nhiều. Bệnh xảy ra khi kênh thoát dịch bị bít tắc đột ngột, khiến áp lực trong mắt tăng vọt trong thời gian ngắn. Góc giữa mống mắt và giác mạc bị đóng hoặc hẹp lại, bệnh diễn tiến rất nhanh, triệu chứng và tổn thương thường rất rõ ràng, và đây là một cấp cứu y khoa cần được xử trí ngay lập tức.
Dấu hiệu cần chú ý
Các triệu chứng thường gặp bao gồm: mất thị lực (đặc biệt là thị lực ngoại vi, dẫn đến nhìn như qua "đường hầm"), cần nhiều ánh sáng hơn khi đọc hoặc làm việc, đau mắt, nhìn thấy quầng sáng hoặc cầu vồng quanh nguồn sáng, mắt đỏ, khó phân biệt ranh giới và màu sắc, kèm theo đau đầu, buồn nôn và nôn ói (đặc biệt trong cơn glaucoma góc đóng cấp).
Ai có nguy cơ cao hơn
Một số nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao hơn: người gốc Phi có nguy cơ cao hơn với glaucoma nói chung, trong khi glaucoma góc đóng phổ biến hơn ở người gốc Á. Tiền sử gia đình mắc glaucoma cũng làm tăng nguy cơ. Ngoài ra, một số bệnh lý nền như tăng huyết áp, ngưng thở khi ngủ, và việc dùng corticosteroid kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Tuổi tác, đục thủy tinh thể và tình trạng bong tróc giả bao (pseudoexfoliation) cũng là yếu tố nguy cơ vì chúng liên quan đến sự phình to của thủy tinh thể và làm hẹp góc thoát dịch trong mắt.
Điều trị
Mục tiêu chính trong điều trị glaucoma là kiểm soát yếu tố nguy cơ quan trọng nhất — áp lực nội nhãn tăng cao — bằng thuốc, laser hoặc phẫu thuật thông thường. Điều trị bước đầu thường bắt đầu bằng thuốc nhỏ mắt nhóm chẹn beta chọn lọc hoặc không chọn lọc, hoặc nhóm tương tự prostaglandin, giúp giảm áp lực trong mắt và làm chậm tổn thương thần kinh thị giác.
Vì phần lớn tổn thương do glaucoma là không thể phục hồi, việc khám mắt định kỳ để đo nhãn áp — đặc biệt với người trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ kể trên — đóng vai trò quan trọng để phát hiện bệnh sớm, trước khi thị lực bị ảnh hưởng vĩnh viễn.
Nguồn: Mayo Clinic
