Ung thư tuyến tiền liệt: xét nghiệm mới giúp thu hẹp khoảng cách chẩn đoán, và vai trò của gen BRCA
Ung thư tuyến tiền liệt là loại ung thư phổ biến hàng đầu ở nam giới — theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society), cứ 7 người đàn ông thì có 1 người sẽ được chẩn đoán mắc bệnh này trong đời. Gần đây, cả Mayo Clinic và Harvard Health đều có những cập nhật đáng chú ý về sàng lọc và các yếu tố nguy cơ di truyền của căn bệnh này.
Xét nghiệm mới thu hẹp khoảng cách chẩn đoán
Một trong những khó khăn lâu nay trong tầm soát ung thư tuyến tiền liệt là "khoảng trống" giữa xét nghiệm máu sàng lọc ban đầu (PSA) và sinh thiết tuyến tiền liệt — bước xâm lấn hơn để chẩn đoán xác định. Nhiều nam giới có PSA tăng nhẹ nhưng không thực sự cần sinh thiết ngay, trong khi một số khác cần được chẩn đoán sớm hơn.
Mayo Clinic hiện cung cấp một xét nghiệm mới mang tên Prostate Health Index (PHI), giúp thu hẹp khoảng trống chẩn đoán này — hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định chính xác hơn về việc có cần tiến hành sinh thiết hay không, giảm bớt các ca sinh thiết không cần thiết mà vẫn không bỏ sót các ca ung thư đáng lo ngại.
Vai trò của gen BRCA
Một phát hiện quan trọng khác: khoảng 1/4 nam giới mắc ung thư tuyến tiền liệt thể ác tính (aggressive) có khiếm khuyết ở một hoặc cả hai gen BRCA (BRCA1 và BRCA2) — phổ biến nhất là ở gen BRCA2. Đây là những gen vốn được biết đến nhiều hơn trong bối cảnh ung thư vú và buồng trứng ở phụ nữ, nhưng cũng đóng vai trò quan trọng trong ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.
Điều đáng chú ý là nhiều khiếm khuyết gen được tìm thấy ở bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn tiến triển có thể nhắm điều trị bằng các thuốc hiện có, hoặc các thuốc đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng — mở ra hướng điều trị nhắm trúng đích (targeted therapy) chính xác hơn dựa trên đặc điểm di truyền của từng khối u.
Cập nhật về điều trị
Theo Cẩm nang Bệnh tuyến tiền liệt 2026-2027 của Trường Y Harvard, một số tiến bộ điều trị đáng chú ý gồm: phương pháp xạ trị chính xác hơn cho ung thư tuyến tiền liệt, phác đồ liệu pháp hormone mới cho ung thư tuyến tiền liệt di căn giúp cải thiện chất lượng sống, và một phương pháp điều trị phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH) chỉ mất khoảng 15 phút, giúp khôi phục dòng chảy nước tiểu bình thường trong khi vẫn bảo tồn chức năng tình dục.
Ý nghĩa thực tế
Nam giới, đặc biệt từ 50 tuổi trở lên (hoặc sớm hơn nếu có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú hoặc mang đột biến gen BRCA), nên trao đổi với bác sĩ về lịch tầm soát phù hợp. Với những trường hợp PSA tăng nhẹ nhưng chưa rõ ràng, xét nghiệm bổ sung như PHI có thể giúp đưa ra quyết định chính xác hơn về bước tiếp theo, tránh cả việc bỏ sót ung thư lẫn sinh thiết không cần thiết.
Nguồn: Mayo Clinic News Network
