Đau nửa đầu (Migraine): các lựa chọn điều trị mới nhắm vào CGRP
Đau nửa đầu (migraine) không chỉ là một cơn đau đầu thông thường — đây là bệnh lý thần kinh có thể gây đau dữ dội, buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh hoạt và làm việc. Trong khoảng một thập kỷ qua, việc phát hiện vai trò của CGRP (calcitonin gene-related peptide) — một phân tử liên quan trực tiếp đến cơn đau nửa đầu — đã mở ra một thế hệ thuốc điều trị hoàn toàn mới, theo Harvard Health.
CGRP là gì và vì sao quan trọng
CGRP là một chất dẫn truyền thần kinh được giải phóng trong quá trình xảy ra cơn đau nửa đầu, góp phần gây viêm và giãn mạch máu quanh não — cơ chế chính tạo ra cơn đau. Việc hiểu rõ vai trò của CGRP đã giúp các nhà khoa học phát triển hai nhóm thuốc nhắm trực tiếp vào con đường này: thuốc phòng ngừa (giảm tần suất và mức độ nặng của cơn đau nửa đầu) và thuốc cắt cơn (giúp chấm dứt hoặc giảm nhanh triệu chứng khi cơn đau đã xảy ra).
Nhóm thuốc phòng ngừa: kháng thể đơn dòng kháng CGRP
Các thuốc kháng CGRP dạng kháng thể đơn dòng như galcanezumab (Emgality), erenumab (Aimovig) và fremanezumab (Ajovy) được tiêm dưới da, thường mỗi tháng một lần, giúp giảm tần suất cơn đau nửa đầu ở người bị đau nửa đầu mạn tính hoặc tái phát thường xuyên.
Nhóm thuốc cắt cơn: gepant
Gepant là nhóm thuốc mới hơn, hoạt động bằng cách chặn trực tiếp các thụ thể đau CGRP trong hệ thần kinh. Ubrogepant (Ubrelvy) và rimegepant (Nurtec) là thuốc uống dùng để cắt cơn đau nửa đầu cấp tính, trong khi zavegepant (Zavzpret) dạng xịt mũi cũng đã được phê duyệt để giảm đau nhanh.
Vậy thuốc nào hiệu quả nhất?
Đáng chú ý, một phân tích tổng hợp từ 137 nghiên cứu với gần 90.000 người tham gia, công bố năm 2024, cho thấy nhóm thuốc triptan — vốn đã được sử dụng từ lâu — vẫn hiệu quả hơn trong việc cắt cơn đau nửa đầu so với các thuốc mới hơn như ditan và gepant. Điều này cho thấy thuốc mới hơn không đồng nghĩa với hiệu quả cao hơn trong mọi trường hợp — lựa chọn thuốc phù hợp cần dựa trên đặc điểm riêng của từng người bệnh, mức độ đáp ứng, tác dụng phụ và các bệnh lý nền đi kèm (như bệnh tim mạch, vốn có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn giữa triptan và gepant).
Lời khuyên cho người bị đau nửa đầu
Với sự đa dạng ngày càng tăng của các lựa chọn điều trị — từ thuốc uống, thuốc tiêm đến thuốc xịt mũi — người bị đau nửa đầu thường xuyên hoặc nặng nên trao đổi với bác sĩ thần kinh để được đánh giá và xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, thay vì chỉ dựa vào thuốc giảm đau không kê đơn thông thường vốn có thể kém hiệu quả và tiềm ẩn nguy cơ đau đầu do lạm dụng thuốc (medication-overuse headache) nếu dùng quá thường xuyên.
Nguồn: Harvard Health Publishing
